Anton introduceert plandelen: “Soms verander je de wereld door de taal te veranderen”

Anton introduceert plandelen: “Soms verander je de wereld door de taal te veranderen”

Onder de naam Plandelman enthousiasmeert Anton Damen zoveel mogelijk buurtbewoners om samen de strijd tegen plastic en zwerfaval tegen te gaan. Hij doet dit door te ‘plandelen’: wat vrij vertaald staat voor wandelen en afval tegelijk rapen. Hij omschrijft dit in drie woorden: “positief, eenvoudig en met humor!”

januari 19, 2026

Anton: ‘Veel klimaatuitdagingen zijn abstract en niet tastbaar’

Tijdens een kort plandelrondje met Anton in Kanaleneiland vergelijken we onze vondsten met de Plandelbingo: een kaart met veelvoorkomend zwerfafval. Naast sigaretten vinden we plastic verpakkingen, koffiebekers, kauwgom, rietjes en meer.

Anton vertelt hoe hij als Plandelman is begonnen: “Ik begon gewoon een keer met afval rapen. De buurman zei toen: ‘Ik doe wel met je mee’. Anderen vroegen waar ik zo’n afvalgrijper vandaan had en uiteindelijk was er een Whatsapp groep.”

De krachten bundelen maakt het verschil

Lokaal de krachten bundelen en samen afval rapen maakt volgens Anton écht het verschil. Een positieve insteek vindt hij belangrijk: “Je kunt je ergeren of wijzen naar de ander, maar we creëren het allemaal ook al doen we ons best. Het gaat erom wat je doet met zwerfaval wat er al ligt.”

Samen afval rapen creëert niet alleen sociale contacten, het maakt op een laagdrempelige manier ook de impact zichtbaar: “Veel klimaatuitdagingen zijn abstract en niet tastbaar. Mensen denken: wat is nou één graad aan opwarming meer? Maar je eigen voetafdruk, dat is wél tastbaar. Daarnaast biedt het afval rapen handelingsperspectief. Het kost geen moeite, geen geld en je bepaalt zelf waar en hoelang je het doet.”

Met motivatie kom je ver

Dat steeds meer mensen mee plandelen maakt Anton erg enthousiast. Hij vertelt wat hem motiveert om te blijven plandelen: “Het is super lollig, ik heb andere delen van de stad gezien en veel verschillende mensen ontmoet. Daar is mijn leven mee verrijkt. Je ziet zoveel mensen die keihard hun best doen om hun wijk leuk en leefbaar te houden.”

In december 2025 vond De Grote Foute Kersttruienplandeling plaats. Maar ook kleine successen geven voldoening: “Bijvoorbeeld als één iemand meegaat en daarna geïnspireerd is om ook te gaan plandelen. Het gaat niet altijd om grote successen. Soms moet je ook kleine zaadjes planten.”

Zwerfafval verdwijnt niet vanzelf

Anton hoopt dat producenten en de overheid meer verantwoordelijkheid nemen voor het zwerfafvalprobleem: “Zwerfafval is van niemand, daardoor lijkt het dat niemand er wat aan hoeft te doen. Dat maakt het lastig om partijen te motiveren.”

Zelf probeert hij vooral anderen te inspireren en bewustwording te creëren door lokale verhalen te vertellen: “Je overtuigt mensen niet met grafiekjes, dat zet niemand aan het werk. Maar verhalen, die kunnen het verschil maken.”

Plandelen in het Grote Van Dale woordenboek

Anton droomt ervan dat plandelen in het Grote Van Dale woordenboek komt te staan en onderdeel wordt van onze dagelijkse taal. Zo zal iedereen begrijpen wat plandelen betekent: “Als je aan mensen vraagt of ze mee gaan afval rapen, klinkt dat niet erg aantrekkelijk. Maar als je vraagt of ze mee plandelen klinkt het meteen een stuk gezelliger. Soms verander je de wereld door de taal te veranderen.”

 

Een keer meedoen met plandelen?

Anton, inmiddels ook klimaatburgemeester, heeft al veel bereikt. In 2024 ontving hij de U-award en tijdens de Utrechtse Plandeldag in 2023 werden in één dag 2000 straten schoongemaakt. In 2025 vond de eerste Utrechtse Plandelweek plaats, met buurtclean-ups en evenementen.

Vragen of meedoen met plandelen? Neem contact op met Anton Damen via info@plandelen.nl. Komend jaar staan er weer een aantal plandelactiviteiten op de agenda zoals de Plandel Party Utrecht. Klik hier voor een volledig overzicht.

Foto’s in dit artikel door: Marjolein-Vinkenoog

Interview door: Julia Mijinke

Ken of ben jij een lokaal initiatief die ook een platform verdient? Laat het ons weten!