Natuur en Milieufederatie Utrecht | NMU Samen voor een mooi en duurzaam Utrecht
Menu
Vraag en aanbod van hout in Utrecht

Vraag en aanbod van hout in Utrecht

In 2018 wordt er een nieuwe biomassacentrale in Utrecht geopend, waar lokaal hout gebruikt zal worden om energie mee op te wekken voor stadsverwarming. Het streven van de NMU is, dat alleen hout(resten) gebruikt worden die geen andere toepassingsmogelijkheden meer hebben. Dit wordt ook wel cascaderen genoemd.

houtHout is multifunctioneel; daarmee kan het telkens weer opnieuw gebruikt worden voor andere toepassingen. Om een voorbeeld te geven van een cascade: Hout dat vrijkomt bij onderhoud van een bos wordt allereerst gebruikt voor de constructie van een gebouw. Bij de sloop van het gebouw wordt het hout apart gehouden kan er een houten vloer van gemaakt worden. Aan het einde van de levensduur van de vloer kan er van de houtdeeltjes plaatmateriaal worden gemaakt. Vervolgens kan het plaatmateriaal weer gerecycled worden tot papier. Aan het eind van de optimale cascade staat energieproductie. De CO2 die was opgeslagen in het hout door fotosynthese, wordt dan weer teruggegeven aan de atmosfeer.

Het cascaderen van hout is een belangrijke schakel in een transitie naar een circulaire economie In een circulaire economie worden minder grondstoffen onttrokken, door producten zo lang mogelijk te gebruiken en optimaal te cascaderen. Daarnaast worden fossiele grondstoffen zoveel mogelijk vervangen door hernieuwbare grondstoffen. Hout is recyclebaar, hernieuwbaar en er worden grote hoeveelheden CO2 in opgeslagen. Daarnaast is hout multifunctioneel, waardoor het zeer geschikt is voor cascaderen. Daarom biedt hout veel kansen in een circulaire economie.

Aansluiting vraag en aanbod van hout

Echter, wil het hout voor door een cascade van verschillende toepassingen worden gebruikt, moet daar ook een markt voor zijn: het aanbod van hout moet aansluiten op de vraag naar hout. Daarom heeft een masterstudente Sustainable Development voor haar thesis bij de NMU onderzoek gedaan naar:

  • het aanbod van hout;
  • de vraag naar hout;
  • hoe vraag en aanbod op lokaal niveau op elkaar aansluiten;
  • hoe de mismatch tussen vraag en aanbod de optimale cascade en het lokaal verwerken van hout in de weg zit.

Geleerde lessen

De resultaten, veelal uit gevoerde interviews, lieten zien dat er een mismatch is tussen vraag en aanbod in kwaliteit, producttype, kwantiteit, continuïteit en prijs. Deze factoren zijn onderling afhankelijk en beïnvloeden de markt op verschillende manieren. Dit kunnen we illustreren aan de hand van het volgende voorbeeld: de relatief hoge prijzen van Nederlands hout zijn bijvoorbeeld onder andere het gevolg van een niet-doorlopend (discontinu) houtaanbod met een lage kwantiteit. Die relatief hoge prijzen zorgen ervoor dat Nederlands hout niet kan concurreren met goedkoper geïmporteerd hout. Ook blijkt dat verschillende industrieën (o.a. zaaghout, plaatmateriaal, papier) verschillende houtkwaliteiten vragen. Een ander voorbeeld is dat Nederlands hout een relatief lage kwaliteit blijkt te hebben, waardoor de optimale cascade wordt verstoord.

Aanbevelingen

De mismatch tussen vraag en aanbod zorgt ervoor dat er maar weinig hout lokaal wordt toegepast en gecascadeerd. Het onderzoeksrapport is gebruikt om een aantal aanbevelingen op te stellen voor het sluiten van de lokale houtketen:

Aanbod (kwantiteit en continuïteit)

Veel geïnterviewden importeren hout, omdat er weinig houtaanbod is. De vraag naar ‘vers’ hout is groter dan het aanbod. Maar het vergroten van het aanbod zal erg moeilijk zal zijn, want Nederland is een klein land met relatief weinig bos. Het aanbod vanuit alleen de provincie Utrecht is natuurlijk nog kleiner. Daarnaast is het Nederlandse bos niet optimaal ingericht voor houtlevering, aangezien het produceren van hout niet het voornaamste of het enige doel van Nederlandse bossen is.

Het Nederlandse bos als leverancier, en daarmee ook het aanbod van vers resthout, ondervindt veel concurrentie uit het buitenland, omdat in Nederland de regels rondom het broedseizoen relatief streng zijn. Gedurende een lange periode (maart-juli) mag er minder hout geoogst worden. Daardoor is het aanbod van vers hout in Nederland relatief niet erg gelijkmatig, terwijl verwerkers wel graag een continue stroom willen. Dit heeft ook een relatief hoge prijs als gevolg. Aan de andere kant denken veel landeigenaren dat oogsten in het broedseizoen helemaal verboden is, en dat is niet zo. Door eigenaren beter te informeren is de continuïteit van het aanbod wellicht te verbeteren.

Prijs

De prijs van hout in Nederland is relatief hoog. Dit heeft onder andere te maken met de verkoop van hout aan de hoogste bieder. Buitenlandse verwerkers willen die hogere prijzen wel betalen. Hierdoor wordt hout vaak niet lokaal toegepast, maar geëxporteerd. Door vaste (lokale) verkoopcontracten wordt het verwerken van hout op lokale schaal aantrekkelijker.

Verder worden energietoepassingen van hout in Nederland gesubsidieerd. Voor energie worden vooral de takken en de toppen van de bomen gebruikt. Energie is de minst optimale toepassing, maar de subsidie maakt verbranding voordeliger dan compostering van het tak- en tophout om er compost en/of potgrond van te maken. Dit vormt een belangrijk knelpunt voor de hoogwaardige toepassing van hout.

Kwaliteit en verwerkende industrie

De complexe structuur van het Nederlandse bos zorgt voor hout met een relatief lage kwaliteit. Anders dan de bomen uit de grote homogene productiebossen in het buitenland zijn de Nederlandse bomen vaak wat krommer, dunner of juist relatief dik en hebben ze vaak veel zijtakken. Hierdoor is het hout niet geschikt is voor hoogwaardige toepassingen zoals zaaghout voor constructie in gebouwen of vloeren. Nederlands hout is juist vaak geschikt voor laagwaardigere toepassingen zoals plaatmateriaal, papier en karton. Maar deze verwerkende industrieën zijn er in Utrecht en Nederland niet of zeer beperkt. Wellicht zouden er industrieën naar Utrecht gehaald kunnen worden die het hout uit de regio wel kunnen verwerken.

Ga uit van aanbod, niet van vraag van hout

Een suggestie voor de regio is om bovenstaande knelpunten te ondervangen door juist een andere strategie te kiezen. In plaats van bepaald hout te vragen voor een specifieke toepassing, kan men ook kijken welke soort hout er op een bepaald moment beschikbaar is. Zo kan er ook met discontinuïteit worden omgegaan. Vervolgens kan men zoeken naar een bepaalde passende toepassing.

Video's
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze activiteiten:
Inschrijven
Volg ons via social media en neem deel aan de discussie:
Wij worden gesteund door: Nationale Postcode Loterij en de Natuur en Milieufederatie Utrecht Utrecht
Wij hebben: CBF ANBI