Natuur en Milieufederatie Utrecht | NMU Samen voor een mooi en duurzaam Utrecht
Menu
Soortenbescherming

Soortenbescherming

Dieren en planten worden door de wet als waardevol gezien en mensen moeten daar zorgvuldig mee omgaan (zorgplicht). Handelingen waarvan iemand weet of kan vermoeden dat ze schadelijk zijn voor soorten of hun directe leefomgeving moeten achterwege worden gelaten. Wanneer achterwege laten redelijkerwijs niet mogelijk is, moeten er noodzakelijk maatregelen worden genomen om de schade te voorkomen dan wel te beperken (zie Art. 1.11 lid 2 Nwb).

De bescherming van verschillende soorten dieren en planten ligt met ingang van 1 januari 2017 niet meer verankerd in de Flora- en faunawet maar in de Wet natuurbescherming. De Wet natuurbescherming kent drie soorten beschermingsregimes. De eerste gaat over soorten vogels die beschermd zijn onder de Vogelrichtlijn van de Europese Unie, de tweede betreft soorten beschermd onder de Habitatrichtlijn van de Europese Unie en de laatste omvat andere soorten. Voor alle beschermingsregimes geldt een algemeen verbod op het doden en vangen van dieren; beschadigen of vernielen van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen; ontwortelen,  verzamelen en afsnijden van (vaat)planten. Voor beschermde soorten van de Vogel- en Habitatrichtlijnen zijn meer handelingen verboden. Voor deze soorten is het verboden om eieren te verzamelen en om de dieren opzettelijk te verstoren. In tegenstelling tot de voormalige Flora- en faunawet is dus het opzettelijk verstoren van beschermde soorten, die niet onder de Vogel- of Habitatrichtlijnen vallen, niet meer strafbaar.

Wanneer door het uitvoeren van een activiteit of ruimtelijk plan een verbodsbepaling uit de wet wordt overtreden, moet daarvoor een ontheffing worden aangevraagd. De provincie kan ontheffingen verlenen. In bepaalde situaties moet de bevoegde minister ontheffing verlenen. Ontheffingen worden alleen verleend als ze voldoen aan een aantal voorwaarden. Als eerste kijkt de overheid of er geen andere bevredigende oplossing mogelijk is. Is dat niet zo, dan kijkt men of het initiatief voldoet aan een van de in de Wet natuurbescherming genoemde redenen (een ‘wettelijk belang’). Welke redenen dit zijn verschilt per beschermingsregime. Ontheffing voor de bescherming van soorten uit de Vogel- en Habitatrichtlijn is minder mogelijk dan die voor andere soorten. Als het initiatief voldoet aan een wettelijk belang , dan moet ook worden aangetoond dat het initiatief met de bijbehorende verzachtende maatregelen geen negatief effect heeft op de ‘gunstige staat van instandhouding’ van de soort.

Stap 1: is er een andere bevredigende oplossing?

Stap 2: is er een wettelijk belang?

Stap 3: heet de ontheffing negatieve gevolgen voor de gunstige staat van instandhouding?

Overzicht van de verboden per beschermingsregime Wet natuurbescherming

Beschermingsregime Het is verboden om:
Vogelrichtlijn
  • Vogels beschermd onder de Vogelrichtlijn opzettelijk te doden of te vangen
  • Nesten, rustplaatsen en eieren te vernielen of te beschadigen
  • Nesten weg te nemen
  • Eieren te rapen en deze onder zich te hebben
  • Vogels opzettelijk te verstoren
  • Vogels (dood of levend) of (gemakkelijk) herkenbare delen daarvan te verkopen, vervoeren voor verkoop, onder zich te hebben voor verkoop of ten verkoop aan te bieden
Habitatrichtlijn
  • In het wild levende dieren beschermd onder deze richtlijn opzettelijk te doden of te vangen
  • Deze dieren opzettelijk te verstoren
  • Eieren van deze dieren opzettelijk te vernielen of te rapen
  • De voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze dieren te beschadigen of te vernielen
  • Planten van soorten beschermd onder de richtlijn in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen, of te vernielen.
Andere soorten
  • In het wild levende (andere) dieren beschermd door de Wet natuurbescherming te doden of te vangen
  • De voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van deze dieren opzettelijk te beschadigen of vernielen
  • Vaatplanten van de soorten, beschermd door de Wet natuurbescherming, in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen.
Video's
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze activiteiten:
Inschrijven
Volg ons via social media en neem deel aan de discussie:
Wij worden gesteund door: Nationale Postcode Loterij en de Natuur en Milieufederatie Utrecht Utrecht
Wij hebben: CBF ANBI