NMU » Blog » Bloeiende duurzame bloemen of knoppen van de overheid?

Bloeiende duurzame bloemen of knoppen van de overheid?

Geschreven door Lot van Hooijdonk op 30/06/2011

‘Fossiele brandstoffen sterker gestimuleerd dan hernieuwbare energie’, was de kop bij het rapport van CE Delft en Ecofys over ‘Overheidsingrepen in de energiemarkt’. Heel groen Nederland stortte zich als vliegen op de stroop: ‘zie je wel!’

De vraag is echter of de kop de lading van het rapport wel dekt. In relatieve termen ontvangt hernieuwbare energie wel degelijk meer steun. Desalniettemin hebben de onderzoekers 53 maatregelen gevonden waarmee de rijksoverheid ingrijpt op de energiemarkt. Die maatregelen hebben allemaal hun historische achtergrond of achterliggende belangen. Denk aan de kortingen en vrijstellingen op belasting voor energiegebruik voor grootverbruikers (à raison de € 1,8 miljard ten opzichte van de totale maatschappelijke kosten voor energieopwekking) – pure industriepolitiek.

In ieder geval zorgen ze ervoor dat de overheid niet effectief stuurt op een van haar belangrijkste doelen: een CO2-arme energievoorziening. Dat doel kan zij veel makkelijker en goedkoper halen en dát is toch al nieuws genoeg, zou je zeggen. Zeker omdat het kabinet bij monde van Maxime Verhagen deze ingrepen ontkent. In het Energierapport 2011 streeft het kabinet naar een gelijk speelveld, onder andere door "Handhaving van het huidige beleid, waarbij geen financiële maatregelen ten gunste van fossiele brandstoffen worden overwogen".

Het Energierapport geeft voor het eerst inzicht in hoe kabinet Rutte naar energie kijkt. Trefwoorden zijn: realistisch, internationaal, economisch, langere termijn. Anders gezegd, duurzame energie is in de toekomst wel een goed idee, maar het moet wel geld opleveren en we lopen zeker niet voorop want we zijn malle Pietje niet. Een quote: "Een overhaaste uitrol van hernieuwbare energie leidt tot onnodig hoge maatschappelijke kosten." Conservatief en defensief dus. Dat viel natuurlijk te verwachten, maar het is toch jammer.

Dat het ook anders kan, laat Maarten Hajer zien, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving, in zijn rapport 'De energieke samenleving - Op zoek naar een sturingsfilosofie voor een schone economie’. Hij betoogt dat de overheid heel anders moet gaan sturen. Niet meer top down, maar gebruik makend van de dynamiek in de samenleving zelf. Vooral stedelijke regio’s zijn een bron van creativiteit en innovatie. Die moet de overheid voor haar karretje spannen, zegt Hajer eigenlijk.
Maar dan moet de overheid wel bereid zijn risico’s te lopen, te experimenteren, gevestigde belangen te doorbreken en niet zelf alle oplossingen te verzinnen. En daar zit ‘m de kneep. Verhagen en zijn partners zijn dààr blijkbaar nog niet aan toe.

Het betoog van Hajer sluit naadloos aan op de inzet van de NMU. Om draagvlak voor windenergie te smeden, pleiten wij er bijvoorbeeld voor om omwonenden te betrekken en mee te laten profiteren van windmolens in de buurt. De Green Deals die wij recent inleverden bij minister Verhagen zijn een opsomming van zaken die duurzame initiatieven van boeren, burgers en buitenlui belemmeren. Haal die belemmeringen weg, en duizend duurzame bloemen bloeien!

Lot van Hooijdonk

Blogoverzicht